CSR Club : June 2018
June 25, 2018
ชมทุ่งดอกกระเจียว..เที่ยวเมือง ชัยภูมิ
June 26, 2018

สิ่งแวดล้อมเป็นเรื่องของทุกคน


 
intertidal-mangrove-forest
 

จากข้อมูลของสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน เล่มที่ 19 เรื่องที่ 1 การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้อธิบายถึงความหมายของสิ่งแวดล้อมได้อย่างน่าสนใจว่า “สิ่งแวดล้อม หมายถึง สิ่งต่างๆ ที่อยู่รอบตัวเรา ทั้งสิ่งที่มีชีวิต สิ่งไม่มีชีวิต เห็นได้ด้วยตาเปล่า และไม่สามารถเห็นได้ด้วยตาเปล่า รวมทั้งสิ่งที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ และสิ่งที่มนุษย์เป็นผู้สร้างขึ้น หรืออาจจะกล่าวได้ว่า สิ่งแวดล้อมจะประกอบด้วยทรัพยากรธรรมชาติ และทรัพยากรที่มนุษย์สร้างขึ้นในช่วงเวลาหนึ่ง เพื่อสนองความต้องการของมนุษย์นั่นเอง”

เมื่อขยายความคำว่า สิ่งแวดล้อม ให้ลงลึกเข้าไป สามารถแบ่งออกเป็นได้ 2 ประเภท คือ 1.สิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ ได้แก่ บรรยากาศ น้ำ ดิน แร่ธาตุ และสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บนโลก (พืช และสัตว์) หรือสรุปง่ายๆคือทรัพยากรธรรมชาตินั้นเอง 2.สิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้แก่ สาธารณูปการต่างๆ เช่น ถนน เขื่อนกั้นน้ำ ฯลฯ หรือระบบของสถาบันสังคมมนุษย์ ที่ดำเนินชีวิตอยู่ ฯลฯ

เมื่อสิ่งแวดล้อมได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อใช้สอยประโยชน์ในด้านต่างๆ สิ่งที่เป็นกฎเกณฑ์หรือหลักปฏิบัติที่กำหนดขึ้น คือ การจัดการ (Management) ซึ่งหมายถึง การดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพในรูปแบบต่างๆ ทั้งด้านการจัดหา การเก็บรักษา การซ่อมแซม การใช้อย่างประหยัด และการสงวนรักษา เพื่อให้กิจกรรมที่ดำเนินการนั้น สามารถให้ผลยั่งยืนต่อมวลมนุษย์และธรรมชาติ โดยหลักการแล้ว "การจัดการ" จะต้องมีแนวทางการดำเนินงาน ขบวนการ และขั้นตอน รวมทั้งจุดประสงค์ในการดำเนินงานที่ชัดเจนแน่นอน

การจัดการถูกนำมาปรับใช้กับบริบทต่างๆของสังคม ซึ่งหนึ่งในนั้น คือการจัดการสิ่งแวดล้อม เพราะวิกฤตของสิ่งแวดล้อมโลกกำลังขยายตัวเป็นวงกว้าง ในหลากหลายปัจจัย เช่น การขาดแคลนอาหาร วิกฤตการณ์ด้านพลังงาน อัตราการเพิ่มของประชากรที่สูงมาก รวมทั้งปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมเป็นพิษ โดยทั้งหมดส่งผลกระทบต่อทุกคนบนโลกใบนี้กำลังทวีความรุนแรงหาไม่ร่วมกันจัดการ ด้วยการนี้ทางองค์การสหประชาชาติจึงได้จัด "การประชุมสหประชาชาติเรื่องสิ่งแวดล้อมของมนุษย์" (UN Conferenceonthe Human Environment) ที่กรุงสต๊อกโฮล์ม ประเทศสวีเดน ระหว่างวันที่ 5 - 16 มิถุนายน 2515 เพื่อจัดทำร่างข้อเสนอต่าง ๆ รวมทั้งแผนการดำเนินการและปฏิญญาว่าด้วยสิ่งแวดล้อมของมนุษย์โดยใช้เวลาเตรียมการประชุมครั้งนี้ถึง 3 ปี

 
 

สำหรับการประชุมครั้งนี้มีผู้เข้าร่วมประชุมถึง 1,200 คน จาก 113 ประเทศนอกจากนี้ยังมีผู้สังเกตการณ์กว่า 1,500 คน จากหน่วยงานรัฐ องค์กรเอกชน สื่อมวลชนแขนงต่าง ๆ พร้อมทั้งตัวแทนเยาวชนและกลุ่มนักศึกษาจากทั่วโลก ซึ่งผลการประชุมนับว่าประสบผลสำเร็จเพราะเป็นครั้งแรกที่ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกได้หันหน้าเข้าหากันเพื่อร่วมขจัดภัยอันตรายด้านสิ่งแวดล้อม ทำให้องค์การสหประชาชาติได้จัดตั้ง“โครงการสิ่งแวดล้อมสหประชาชาติ (UNEP : United Nation Environment Programme)” โดยรัฐบาลประเทศต่าง ๆ ก็ได้รับข้อตกลงจากการประชุมและจัดตั้งหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมขึ้นในประเทศของตน

ฉะนั้นเพื่อเป็นการระลึกถึงจุดเริ่มต้นของการร่วมมือระหว่างชาติทั่วโลกในด้านสิ่งแวดล้อม เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2515 อันเป็นวันเริ่มการประชุมครั้งยิ่งใหญ่นี้ องค์การสหประชาชาติจึงได้ประกาศให้ วันที่ 5 มิถุนายน ของทุกปี เป็น วันสิ่งแวดล้อมโลก (World Environment Day) ไม่เพียงเท่านั้นในแต่ละปีต่อจากนั้นก็จะมีคำขวัญสิ่งแวดล้อมเข้ามาปลูกฝังและรณรงค์ให้มนุษย์รักและเคารพสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นมิตร เช่น เมื่อปี พ.ศ. 2528 (1985) ได้กล่าวไว้ว่าYouth, Population and Environment (เยาวชน ประชากร และสิ่งแวดล้อม ) ขณะที่ปี พ.ศ. 2542 (1999) ระบุไว้ว่า "Our Earth, Our Future...Just Save It" (รักโลก รักอนาคต รักษ์สิ่งแวดล้อม) และปีล่าสุดอย่าง พ.ศ.2560 (2017) เผยไว้ว่า Connecting People to Nature : I’m With Nature(ชีวิตฉันผูกพันกับธรรมชาติ )

สำหรับประเทศไทยมีกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นหัวเรือใหญ่ในการขับเคลื่อน มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการสงวน อนุรักษ์ และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จัดการการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน ภายในกระทรวงยังมีกรมในสังกัดอีกหลากหลายในการทำงานร่วมกันเช่น กรมป่าไม้กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อมกรมควบคุมมลพิษกรมทรัพยากรธรณีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งกรมทรัพยากรน้ำบาดาลกรมทรัพยากรน้ำสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ขณะที่หน่วยงานในรัฐวิสาหกิจ ประกอบไปด้วย องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้องค์การสวนสัตว์องค์การจัดการน้ำเสียองค์การสวนพฤกษศาสตร์ รวมทั้งภาคเอกชน อย่าง องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน)สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) นอกจากนี้ทางกระทรวงฯและหน่วยงานในสังกัดยังทำงานร่วมกับส่วนอื่นอย่างบูรณาการเพื่อจัดการสิ่งแวดล้อมให้เกิดความยั่งยืน เช่น กระทรวงพลังงาน ในมิติของพลังงานทดแทน กระทรวงอุตสาหกรรม ในเรื่องของการจัดการโรงงานให้มิตรกับสิ่งแวดล้อม

วันสิ่งแวดล้อมของไทยหลากหลายภาคส่วนต่างร่วมกันจัดงานเพื่อรณรงค์การจัดการสิ่งแวดล้อมให้อยู่คู่กับสังคมด้วยความสมดุล ไม่เพียงเท่านั้นสำหรับการดูแลสิ่งแวดล้อมในระยะยาวในขณะนี้แต่ละองค์กรหรือหน่วยงานที่ทำธุรกิจก็หันมาตอบแทนสังคมผ่านการดูแล รักษาและจัดการสิ่งแวดล้อมให้เกิดประโยชน์สูงสุด และสิ่งสำคัญที่ทุกคนต้องระลึกและตระหนักไว้นั้นไม่ใช่จะทำแต่เพียงวันสิ่งแวดล้อม แต่ต้องทำทุกวันด้วยความสม่ำเสมอพร้อมกับถ่ายทอดให้กับเยาวชนทุกคนได้ทราบและปฏิบัติจนเกิดเป็นวัฒนธรรม

“เพราะสิ่งแวดล้อมไม่ได้เกิดมาเพื่อใครคนใดคนหนึ่งแต่เป็นของทุกคนอย่างเท่าเทียมที่ต้องใช้สอยและรักษาด้วยความเคารพ”